Medisch gebruik/handelen, omgaan met zieke kinderen

Protocol

“Omgaan met zieke kinderen”

Medicijn verstrekking en

het verrichten van

medische handelingen

Protocol  “Omgaan met zieke kinderen”

(medicijnverstrekking en het verrichten van medische handelingen)

Inhoudsopgave

  • Inleiding  
  • Het kind wordt ziek op school   
  • Het verstrekken van medicijnen op verzoek  
  • Medische handelingen

Bijlagen:

  1. Toestemmingsformulier voor: “Het kind wordt ziek op school”
  2. Toestemmingsformulier voor: “Het verstrekken van medicijnen op verzoek”
  3. Richtlijnen: “Hoe te handelen bij een calamiteit”

 

Okt. 2011

Inleiding

Algemeen:

Onderwijspersoneel wordt regelmatig geconfronteerd met leerlingen die klagen over pijn die meestal met eenvoudige middelen te verhelpen is, zoals: hoofdpijn, buikpijn, oorpijn of pijn ten gevolge van een insectenbeet.

De directie krijgt steeds vaker het verzoek van ouder(s)/verzorger(s) om hun kind de door een arts voorgeschreven medicijnen toe te dienen. (Voor de leesbaarheid van het stuk zullen we hierna spreken over ouders wanneer wij ouder(s) of verzorger(s) bedoelen).

Een enkele keer wordt werkelijk medisch handelen van onderwijspersoneel gevraagd zoals het geven van sondevoeding, het toedienen van een zetpil of het geven van een injectie. De directie aanvaardt met het verrichten van dergelijke handelingen een aantal

verantwoordelijkheden. Het personeel begeeft zich dan namelijk op een terrein waarvoor het, in de meeste gevallen, niet gekwalificeerd is.

Met het oog op de gezondheid van kinderen, maar ook in verband met de aansprakelijkheid is het van groot belang dat in dergelijke situaties zeer zorgvuldig wordt gehandeld.

Personeelsleden moeten, indien zij medische handelingen verrichten, daarbij over de vereiste bekwaamheid beschikken. Leerkrachten en directie moeten zich realiseren dat, wanneer zij  fouten maken of zich vergissen, zij voor deze handelingen aansprakelijk gesteld kunnen worden.

Met dit protocol geeft de RK Daltonbasisschool St. Plechelmus aan hoe in voorkomende gevallen gehandeld dient te worden.

De drie te onderscheiden situaties zijn:

 

  • Het kind wordt ziek op school
  • Het verstrekken van medicijnen op verzoek
  • Het verrichten van medische handelingen op verzoek

 

Op de volgende pagina’s wordt elk onderdeel beschreven. In de bijlagen vindt men het betreffende toestemmingsformulier en de bekwaamheidsverklaring. Deze dient men in voorkomende gevallen te gebruiken.

Voor de individuele leerkracht geldt dat hij mag weigeren handelingen uit te voeren waarvoor hij zich niet bekwaam acht!

Het kind wordt ziek op school

Regelmatig komt een kind gezond op school en krijgt het tijdens de schooluren last van hoofd-, buik- of oorpijn. Ook kan het bijvoorbeeld door een insect geprikt worden. Een leerkracht verstrekt dan soms een “paracetamolletje” of wrijft Azaron op de plaats van een insectenbeet.

In het algemeen is een leerkracht niet deskundig om een juiste diagnose te stellen. De grootst mogelijke terughoudendheid is hier dan ook geboden. Uitgangspunt moet zijn dat een kind dat ziek is naar huis moet en dat zonder overleg met de ouders of een arts geen medicijnen worden verstrekt. De leerkracht en directie zullen in geval van ziekte altijd contact op moeten nemen met de ouders om te overleggen wat er moet gebeuren: Is er iemand thuis om het kind op te vangen, wordt het kind gehaald of moet het thuis gebracht worden, moet het naar de huisarts, etc.  

Wij sturen een kind niet onder schooltijd naar huis zonder begeleiding door een volwassene!

Ook wanneer een leerkracht vermoedt dat het kind bij een eenvoudig middel gebaat is, dan nemen wij eerst contact op met de ouders of andere, door ouders aangewezen persoon, zodat we hen dan om toestemming kunnen vragen een bepaald middel te verstrekken. Gezien het voorgaande is het van groot belang dat men de privé en zakelijke telefoonnummers van de ouders altijd paraat heeft.

Problematisch is het wanneer de ouders en andere, door de ouders aangewezen vertegenwoordigers, niet te bereiken zijn. Het kind kan dan niet naar huis gestuurd worden. Ook kunnen de medicijnen niet met toestemming van de ouders verstrekt worden. De leerkracht kan dan besluiten, eventueel na overleg met een BHV collega, om zelf een eenvoudig middel te geven. Daarnaast moet hij inschatten of niet alsnog een (huis)arts geraadpleegd moet worden. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts! Zo kan bijvoorbeeld een ogenschijnlijk eenvoudige hoofdpijn een uiting zijn van een veel ernstiger ziektebeeld. Het blijft zaak het kind voortdurend te observeren. Iedere situatie is anders, zodat we niet uitputtend alle signalen kunnen benoemen die zich kunnen voordoen.

Enkele zaken waar we op kunnen letten zijn:

  • toename van pijn
  • misselijkheid
  • verandering van houding ( bijvoorbeeld in elkaar krimpen )
  • verandering van de huid ( bijvoorbeeld erg bleke of hoogrode kleur)
  • verandering van gedrag ( bijvoorbeeld onrust, afnemen van alertheid )

De leerkracht dient zich te realiseren, geen arts te zijn en bij twijfel, altijd een (huis)arts te raadplegen. Dit geldt uiteraard ook wanneer de pijn blijft of de situatie zich verergert. De zorgvuldigheid die we hierbij in acht moeten nemen is, dat we handelen alsof het een eigen kind betreft.

Wij laten naast het intakeformulier tevens ons bereikbaarheidsformulier èn het toestemmingsformulier “Het kind wordt ziek op school” (bijlage 1) invullen. Deze laatste twee formulieren zitten in elke klas in het calamiteitenmapje bij de klasdeur.

Het verstrekken van medicijnen op verzoek

Kinderen krijgen soms medicijnen of andere middelen voorgeschreven die zij een aantal malen per dag moeten gebruiken, dus ook tijdens schooluren. Te denken valt bijvoorbeeld aan pufjes voor astma, medicatie voor ADHD/ADD, pillen en drankjes, of zetpillen bij toevallen. Ouders vragen dan aan de directie of aan een leerkracht deze middelen te verstrekken. In deze situatie is de toestemming van de ouders gegeven en moet deze toestemming schriftelijk vastgelegd worden.

Meestal gaat het niet alleen om eenvoudige middelen, maar ook om middelen die bij onjuist gebruik tot schade van de gezondheid van het kind kunnen leiden.

We laten daarom schriftelijk vastleggen:  

  • om welke medicijnen het gaat  
  • hoe vaak en in welke hoeveelheden ze moeten worden toegediend   
  • op welke wijze dit dient te geschieden
  • plus de periode waarin de medicijnen moeten worden verstrekt,  
  • de wijze van bewaren/opbergen en de wijze van controle op de vervaldatum.  

Ouders geven hierdoor duidelijk aan wat zij van de directie en de leerkrachten verwachten en zij weten op hun beurt weer precies wat ze moeten doen en waar ze verantwoordelijk voor zijn.

Wanneer het gaat om het verstrekken van medicijnen gedurende een langere periode moet regelmatig met ouders overlegd worden over de ziekte en het daarbij behorende medicijngebruik op school. Een goed moment om te overleggen is bijv. wanneer ouders een nieuwe voorraad medicijnen komen brengen.

Enkele praktische adviezen:

  • Neem de medicijnen alleen in ontvangst wanneer ze in de originele verpakking  zitten en uitgeschreven zijn op naam van het betreffende kind  
  • Lees goed de bijsluiter zodat u op de hoogte bent van eventuele bijwerkingen van  het medicijn.
  • Noteer, per keer, op een aftekenlijst dat u het medicijn aan het betreffende kind  gegeven heeft.  
  • Beperk het bewaren van medicijnen op school tot een minimum.
  • Wijs één persoon aan die verantwoordelijk is voor het beheer van de medicijnen.
  • De medicijnen dienen in een afgesloten kast of koelkast te worden bewaard. (De bureaulade gaat te vaak open, leerlingen kunnen er te gemakkelijk bij en is daarom niet geschikt)
  • Raadpleeg ev. een van de BHV-ers.

 

Mocht de situatie zich voordoen dat een kind niet goed op een medicijn reageert, of dat er onverhoopt toch een fout gemaakt wordt bij de toediening van een medicijn, dan bellen we direct met de huisarts of specialist in het ziekenhuis. Bel bij een ernstige situatie direct het landelijke alarmnummer 112. Zorg in alle gevallen dat alle relevante gegevens bij de hand zijn, zoals:

naam, geboortedatum, adres, huisarts en / of specialist van het kind, het medicijn dat is toegediend, welke reacties het kind vertoont (eventueel welke fout is gemaakt ). Als een ouder komt met het verzoek om voor een korte periode of om bij een plotselinge aanval een medicijn toe te dienen, dan moeten zij het toestemmingsformulier “Verstrekken van medicijnen op verzoek” invullen (bijlage 2).

Dit formulier wordt net als het toestemmingsformulier “Het kind wordt ziek op school” in de klas van de desbetreffende leerling bewaard bij het bereikbaarheidsformulier en het calamiteitenplan. Daarnaast wordt altijd in de klassenmap bij de desbetreffende dag(en) vermeld dat het betreffende kind medicijnen moet op een bepaalde dag en uur.

Medische handelingen

Het is van groot belang dat een langdurig ziek kind of een kind met een bepaalde handicap zoveel mogelijk gewoon naar school gaat. Het kind heeft contact met leeftijdsgenootjes, neemt deel aan het normale leven van een schoolkind en wordt daardoor niet de hele dag herinnerd aan zijn handicap of ziek zijn. Kortom, het is goed voor het psychosociaal welbevinden van het langdurig zieke kind om, indien mogelijk, naar school te gaan.

Het kan gebeuren dat een kind alleen de school kan bezoeken, wanneer onder schooltijd medische handelingen worden verricht. Te denken valt daarbij aan het geven van sondevoeding of bijvoorbeeld het meten van de bloedsuikerspiegel (bij suikerpatiënten) door middel van een vingerprikje.  

Deze handelingen worden niet door de school verricht.  

Voor structureel medisch handelen zijn de ouders zelf verantwoordelijk.

Zij kunnen zelf op school komen voor het verrichten van de handeling of zij laten bijv. Thuiszorg komen!

Levensbedreigende situaties

In enkele gevallen kan er een levensbedreigende situatie ontstaan, bijv. bij het krijgen van een toeval. Door binnen 5 minuten dan een zetpil toe te dienen, kan een ernstige aanval voorkomen worden. Of bij iemand die altijd een spuit bij zich draagt tegen een levensbedreigende allergie aanval.

Bij deze gevallen schat de leerkracht in of de BHV-er nog gehaald kan worden voor het toedienen van het medicijn. Kan dit niet meer, doet de leerkracht of de dichtstbijzijnde collega dit zelf. Daarna worden direct de ouders, arts of zelfs 112 ingeschakeld.


TOESTEMMINGSFORMULIER “Het kind wordt ziek op school”  

Het kan voorkomen dat uw kind gezond naar school gaat en tijdens de schooluren ziek wordt, zich verwondt, door een insect wordt geprikt of iets dergelijks. In zo’n geval zal de school altijd contact met u of met een andere, door u aangewezen, persoon opnemen. Een enkele keer komt het voor dat deze personen niet te bereiken zijn. Als deze situatie zich voordoet, dan zal de leerkracht een zorgvuldige afweging maken of uw kind gebaat is bij een ‘eenvoudige’ pijnstiller of dat een arts geconsulteerd moet worden.

Als u met het bovenstaande akkoord bent, wilt u dan dit formulier invullen.

Ondergetekende gaat akkoord met bovengenoemde handelwijze ten behoeve van:

naam: ______________________________________________________________________

geboortedatum: ____________________________________________________________________

adres: ______________________________________________________________________

postcode: ___________________________ plaats: __________________________________

Naam ouder(s) /verzorger(s):

___________________________________________________________________________

telefoon thuis: ____________________________telefoon werk: _______________________

naam huisarts: ____________________________telefoon: ___________________________

Te waarschuwen persoon, indien ouder(s) / verzorger(s) niet te bereiken zijn:

naam:

___________________________________________________________________________

telefoon thuis: ____________________________telefoon werk: _______________________ Mijn kind is overgevoelig voor de volgende zaken:

 

  • Medicijnen:

 

naam:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

 

  • Ontsmettingsmiddelen:

 

naam:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

 

  • Smeerseltjes tegen bijvoorbeeld insectenbeten:

 

naam:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

 

  • Pleisters: naam / soort:

 

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

 

  • Overig:

 

naam:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

Ruimte voor zaken die hierboven niet genoemd zijn:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

Wilt u eventuele veranderingen zo spoedig mogelijk doorgeven aan de directie. Het is zeer belangrijk dat deze gegevens actueel zijn.

Ondergetekende:

naam: ______________________________________________________________________

ouder: ___________________________________ verzorger: _________________________

datum: ___________________________________plaats:_____________________________

Handtekening: __________________________________________________

TOESTEMMINGSFORMULIER “Het verstrekken van medicijnen op verzoek”

Voor het toedienen van de hieronder omschreven medicijn(en) aan:

______________________________________________________________ (naam leerling)

geboortedatum: ______________________________________________________________

adres: ______________________________________________________________________

postcode: ___________________________woonplaats: ______________________________

zoon / dochter / pupil van:

___________________________________________________ (naam ouder(s) / verzorger(s)

telefoon thuis: _________________________ telefoon werk: _________________________

naam huisarts: _________________________ telefoon: ______________________________

naam specialist: ________________________ telefoon: _____________________________

De medicijnen zijn nodig voor onderstaande ziekte:

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

Naam van het medicijn: _______________________________________________________

Medicijn dient dagelijks te worden toegediend op onderstaande tijden:

______________________ uur ______________________ uur

______________________ uur ______________________ uur

Medicijn(en) mogen alleen worden toegediend in de volgende situatie(s):

___________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________

 

TOESTEMMINGSFORMULIER (vervolg)

Dosering van het medicijn: _____________________________________________________

Wijze van toediening: _________________________________________________________

Wijze van bewaren: ___________________________________________________________

Controle op vervaldatum door: _______________________ functie: ____________________

Ondergetekende, ouder / verzorger van genoemde leerling, geeft hiermee aan de school c.q.

de hieronder genoemde BHV-ers die daarvoor een medicijninstructie hebben gehad, toestemming voor het toedienen van de bovengenoemde medicijnen:

Naam: _____________________________________________________________________

Naam: _____________________________________________________________________

Naam: _____________________________________________________________________ Plaats: ______________________________Datum: _________________________________

Handtekening:

==============================================================

MEDICIJNINSTRUCTIE

Er is instructie gegeven over het toedienen van de medicijnen op: ________________(datum)

door: _________________________________________naam: ________________________

functie: ____________________________________________________________________

van: ______________________________________________________________ (instelling)

aan: _______________________________________________________________________

functie(s): ____________________________________________ ______________________

van: _____________________________________________________(naam + plaats school)

Richtlijnen “Hoe te handelen bij een calamiteit”  

  • Laat het kind niet alleen. Probeer rustig te blijven. Observeer het kind goed en probeer het gerust te stellen
  • Waarschuw een BHV-er en/of een collega  (of laat één van de kinderen een volwassene ophalen waarbij u duidelijk instrueert wat het kind tegen de volwassene moet zeggen)
  • Bel direct de huisarts en / of de specialist van het kind
  • Bel bij een ernstige situatie direct het landelijk alarmnummer 112
  • Geef door naar aanleiding van welk medicijn of “medische” handeling de calamiteit zich heeft voorgedaan
  • Zorg ervoor dat je alle relevante gegevens van het kind bij de hand hebt ( of laat ze direct door iemand opzoeken ) zoals:  
    • Naam van het kind
    • Geboortedatum
    • Adres
    • Telefoonnummer van ouders en / of andere, door de ouders aangewezen, persoon  
    • Naam + telefoonnummer van huisarts / specialist
    • Ziektebeeld waarvoor medicijnen of medische handelingen nodig zijn
  • Bel de ouders ( bij geen gehoor een andere, door de ouders aangewezen persoon ):
    • Leg duidelijk uit wat er gebeurd is.
    • Vertel, indien bekend, wat de arts heeft gedaan / gezegd.
    • In geval van opname, geef door naar welk ziekenhuis het kind is gegaan